Niška sela u turskim defterima: Tragovi srednjovekovnog života sačuvani u carskim knjigama

Kada se govori o istoriji Niša, najčešće se pominju tvrđava, antički period ili burni događaji iz vremena osmanske vlasti. Ipak, dragoceni podaci o svakodnevnom životu stanovništva niškog kraja kriju se u turskim popisnim knjigama, defterima, koji danas predstavljaju jedan od najvažnijih izvora za proučavanje prošlosti sela oko Niša.

Prvi sačuvani popis niške nahije iz 1498. godine otkriva iznenađujuće razvijenu mrežu naselja. U sastavu nahije tada je bilo čak 111 sela, a među najnaseljenijima nalazili su se Trupale, Donji i Gornji Matejevac, Vele Polje i Gornji Krupac. Mnoge od tih zajednica postoje i danas, što svedoči o dugom kontinuitetu života na ovom prostoru.

Prema procenama istoričara, jedno domaćinstvo krajem 15. veka brojalo je u proseku oko osam članova. To znači da je u selima niške nahije živelo više od 33.000 ljudi, što pokazuje da je okolina Niša bila gusto naseljena i važan poljoprivredni prostor još u vreme neposredno nakon osmanskog osvajanja.

Posebna vrednost ovih popisa nije samo u brojevima. Defteri potvrđuju postojanje brojnih sela još iz srednjovekovnog perioda, za koja se u domaćim izvorima često nalaze tek usputni tragovi. Dok su srpske srednjovekovne povelje uglavnom beležile sela poklanjana manastirima i crkvama, osmanski popisi daju mnogo širu sliku i omogućavaju da se gotovo čitav niški kraj sagleda kroz detaljan spisak naselja i stanovništva.

Izvor/ Saznaj više: niskevesti.rs