Bojanić: Masakr srpskih pitomaca (dece) kod sela Ramne kod Ohrida, ubijani i vilama

Posle vojno i odbrambeno uspešne 1914 godine i pobeda na Ceru i Kolubari nad Austrougarskim okupatorom, usledilo je povlačenje srpske vojske tokom jeseni 1915. godine, pod udarima i naletu Austrougarske, Nemačke i Bugarske, ta godina i naredne predstavlja jedan od najtežih i najdramatičnijih trenutaka srpske istorije, koja je 1918. odnela pobedu nad okupatorima.

Jesen 1915 godine donela je srpskom narodu najteži trenutakprilikom povlačenja srpske vojske kroz alnbanske gudure, na albanskoj golgoti stradali su desetine hiljada vojnika i civila, a tragične sudbine zabeležene su i u oblastima koje danas pripadaju Severnoj Makedoniji. Jedna od takvih tragedija vezuje se za selo Ramne, u blizini Ohrida.

Prema usmenom predanju i lokalnim zapisima, u blizini ovog sela stradalo je više od četiri stotine srpskih pitomaca, mladih regruta i đaka koji su bili u povlačenju sa srpskom vojskom. Iscrpljeni, gladni, bolesni i bez snage, našli su se u rukama bugarskih odreda posle dugog i iscrpljujućeg marša. Umesto milosti, bili su svirepo pogubljeni, poklani i ubijani i probadani vilama u vinogradu ispod crkve Svetog Atanasija. Ovaj masakr nad decom uzrasta do 15 godina ostao je duboko urezan u sećanje stanovništva oko Ohrida, a decenijama kasnije obeležen je i spomenikom.

Iako je brojka od oko 400 žrtava često ponavljana u različitim izvorima, važno je naglasiti da se ona zasniva uglavnom na predanju i kasnijim beleškama, a ne na sačuvanim zvaničnim dokumentima, a nije ni čudno, zbog suludog bratstva i jedinstva sa sopstvenim dželatima. U naučnoj istoriografiji i arhivskoj građi još uvek nije pronađen potpun spisak imena stradalih, niti precizan vojni ili diplomatski izveštaj koji bi potvrdio sve pojedinosti ovog zločina.

Kao da ni danas našu istorijografiju ne zanimaju te činjenice i dalje temeljno istraživanje kroz arhivsku građu.

Ono što je, međutim, nesumnjivo jeste da je tokom bugarske okupacije 1915–1916. na širem prostoru Srbije i Makedonije počinjen niz masakra i streljanja, o čemu svedoče dobro dokumentovani primeri poput Surdulice.

To nisu bili iskusni vojnici, već pitomci i đaci, koji su tek trebali da zakorače u život. Njihova tragedija postala je simbol surovosti rata i podsetnik na cenu slobode koju je srpski narod platio.

Danas je sećanje na ovaj događaj u senci većih i poznatijih stratišta. Ipak, potrebno je da se on ponovo istraži u arhivama Srbije i Severne Makedonije a i Bugarske, da bi potomci dobili jasniju sliku tog strašnog stradalaštva.

Izvor/ Saznaj više: niskevesti.rs